پیشنهادات مردمی برای تقویت فرهنگ مطالعه در کرمانشاه

پایگاه خبری، تحلیلی طنین وقایع، کتاب نه‌تنها دریچه‌ای به جهان اندیشه است، بلکه بنیانی برای توسعه فرهنگی و اجتماعی هر جامعه بشمار می‌رود. استان کرمانشاه با پیشینه غنی فرهنگی و ادبی خود، بیش از هر زمان دیگر، نیازمند جریان‌سازی تازه‌ای در حوزه کتاب و کتابخوانی است؛ جریانی که بتواند نسل جوان را به مطالعه علاقه‌مند کرده و کتابخانه‌ها را از فضاهایی خاموش به قطب‌های فرهنگی شهر و روستا تبدیل کند.  

در همین راستا، پایگاه خبری–تحلیلی استان پنجم با انتشار فراخوانی از اهالی فرهنگ، رسانه، آموزش و عموم مردم خواست تا دیدگاه‌های خود را درباره «راهکارهای توسعه و ترویج کتابخوانی در کرمانشاه» ارائه کنند. حاصل این فراخوان، مجموعه‌ای از پیشنهادهای خلاقانه و عملیاتی است که نشان می‌دهد جامعه فرهنگی استان ظرفیت‌های بی‌نظیری برای حرکت در این مسیر دارد.

این پیشنهادات مردمی، در دسته‌بندی ذیل آمده است:

۱. زیرساخت‌ها و کتابخانه‌ها:

▫️تکمیل پروژه کتابخانه مرکزی کرمانشاه به‌عنوان نماد فرهنگی استان

▫️بازسازی و هوشمندسازی کتابخانه‌های شهری و روستایی

▫️راه‌اندازی کتابخانه‌های سیار در روستاها و محلات کم‌برخوردار (با الگوگیری از استان‌های موفق)

▫️ایجاد کتابخانه‌های کوچک در مدارس مناطق حاشیه‌ای همراه با امکانات آموزشی و هنری

۲. برنامه‌های آموزشی و مدرسه‌ای:

▫️همکاری با مدارس برای تلفیق کتابخوانی با زنگ هنر و انشا

▫️تشکیل پرونده مطالعاتی برای هر کودک جهت پیگیری پیشرفت مطالعه

▫️برگزاری جلسات کتابخوانی گروهی، مسابقات و جشنواره‌های مدرسه‌ای

▫️آموزش معلمین در حوزه بلندخوانی و قصه‌گویی برای کودکان

۳. ایده‌های اجتماعی و مردمی:

▫️ایجاد ایستگاه‌های «من خوانده‌ام؛ شما هم بخوانید» در پارک‌ها و مکان‌های عمومی

▫️اجرای طرح «کوچه‌گردی فرهنگی» برای شناسایی خانواده‌های آسیب‌پذیر و امانت کتاب به کودکانشان

▫️برگزاری جشنواره‌های شاد همراه با اهدای کتاب در ایام عید و مناسبت‌ها

▫️توسعه فرهنگ «نذر کتاب» و گسترش کتابخانه‌های محله‌ای با کمک خیرین و سمن‌ها

۴. رسانه، هنر و فضای شهری:

▫️برگزاری جشنواره «کتاب و رسانه کرمانشاه» (ترکیب کتاب، مطبوعات و رسانه‌های دیجیتال)

▫️نشست‌ها و جلسات نقد و بررسی کتاب

▫️استفاده از هنر شهری: نقاشی‌های دیواری با جملات الهام‌بخش و QR code معرفی کتاب‌ها

▫️قصه‌خوانی با بهره‌گیری از افسانه‌ها و موسیقی محلی

▫️ترکیب کتاب با هنرهای نمایشی و سینمای سیار (نمایش فیلم‌های اقتباسی)

▫️ایجاد کافه‌کتاب‌های محلی و فرهنگی

۵. فضای مجازی و نوآوری دیجیتال:

▫️طراحی اپلیکیشن محلی برای امانت کتاب الکترونیکی با محوریت محتوای بومی

▫️راه‌اندازی گروه‌های کتابخوانی در پلتفرم‌های مختلف (ایتا، اینستاگرام، تلگرام و…)

▫️برگزاری کمپین‌های کتابخوانی در فضای مجازی (مسابقه، ارسال عکس و ویدئو)

▫️معرفی هفتگی خلاصه کتاب در کانال‌ها و امکان سفارش آنلاین کتاب با ارسال رایگان توسط کتابخانه‌ها

۶. چالش‌ها و الزامات اجرایی:

▫️نظارت بر بازار نشر و مقابله با گرانی و افزایش غیرقانونی قیمت کتاب

▫️توجه به عدالت فرهنگی در توزیع کتابخانه‌ها و دسترسی عادلانه به منابع مطالعه

▫️افزایش جذابیت فضاهای کتابخانه‌ای برای گروه‌های مختلف جامعه

در ادامه در خصوص پاسخ به سئوالات ۱۱ گانه، مردم مهم‌ترین دلایل مطالعه کم را مشکلات اقتصادی، گرانی کتاب، گرایش جوانان به فضای مجازی و کمبود کتابخانه‌های فعال می‌دانند. برای علاقه‌مند کردن افراد به مطالعه، دسترسی آسان به کتاب از طریق کتابخانه‌های سیار، پیک کتاب، گروه‌های مجازی، معرفی کتاب‌های جذاب و برگزاری جشنواره‌ها و کمپین‌های خانوادگی پیشنهاد شده است.

رسانه‌ها و کتابخانه‌ها با معرفی نویسندگان بومی، تولید محتوا، خدمات آنلاین و گسترش کتابخانه‌های سیار و از سویی شهرداری‌ها با ایجاد ایستگاه‌های مطالعه می‌توانند فرهنگ مطالعه را تقویت کنند. خانواده‌ها نیز با الگوسازی، اختصاص زمان روزانه و خرید کتاب به جای هدایای مصرفی، فرزندان را تشویق کنند.

بر اساس پاسخ ها، مردم بیشتر به رُمان، داستان کوتاه، کتاب روانشناسی و انگیزشی، آثار تاریخی و اجتماعی و کتاب‌های کاربردی روزمره علاقه دارند.

مشوق‌هایی مانند تخفیف خرید کتاب، بن کتاب و جشنواره‌ها اثرگذاری خوبی دارند. در نهایت، مردم از مسئولان خواسته‌اند کتاب را کالای فرهنگی ضروری بدانند، برنامه‌ریزی بلندمدت داشته و از نویسندگان و ناشران بومی کرمانشاه حمایت کنند.

این پیشنهادات نشان می‌دهد که توسعه فرهنگ کتابخوانی در کرمانشاه نیازمند ترکیبی از زیرساخت‌های مناسب، برنامه‌های آموزشی، فعالیت‌های مردمی، بهره‌گیری از رسانه و فضای دیجیتال و سیاست‌گذاری دقیق فرهنگی است.

نویسنده: امامی، مدیرمسئول پایگاه خبری–تحلیلی استان پنجم