مسمومیت با مواد مخدر؛ تهدیدی جدی برای سلامت فرد و جامعه

پایگاه خبری، تحلیلی طنین وقایع- مسمومیت با مواد مخدر یکی از مهم‌ترین اورژانس‌های پزشکی و از عوامل اصلی مرگ‌ومیر قابل پیشگیری در بسیاری از کشورها به شمار می‌رود. افزایش تنوع مواد مخدر و روان‌گردان، ظهور مواد صنعتی با ترکیبات ناشناخته و مصرف هم‌زمان چند ماده، تشخیص و درمان این بیماران را پیچیده‌تر از گذشته کرده است.

بسیاری از افراد تصور می‌کنند مصرف تفننی یا محدود مواد مخدر خطری برای سلامت ایجاد نمی‌کند، در حالی که حتی یک‌بار مصرف برخی مواد، به‌ویژه مواد صنعتی یا ناخالص، می‌تواند منجر به مسمومیت شدید، ایست تنفسی، آسیب مغزی یا حتی مرگ شود.

از مهم‌ترین علائم مسمومیت با مواد مخدر می‌توان به کاهش سطح هوشیاری، خواب‌آلودگی شدید، تنگ شدن مردمک چشم (در مصرف مواد افیونی)، کندی یا توقف تنفس، کبودی لب‌ها و ناخن‌ها، تشنج، اختلال ضربان قلب و کاهش فشار خون اشاره کرد. در برخی مواد محرک مانند مت‌آمفتامین، علائمی نظیر بی‌قراری شدید، توهم، افزایش ضربان قلب، افزایش دمای بدن و رفتارهای تهاجمی نیز مشاهده می‌شود.

یکی از رفتارهای پرخطر در حوزه مصرف مواد، مصرف هم‌زمان چند ماده مانند مواد مخدر همراه با الکل، داروهای آرام‌بخش یا قرص‌های خواب‌آور است. این ترکیب می‌تواند اثرات سرکوب‌کننده دستگاه تنفس را چندین برابر کرده و احتمال مرگ را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.

رفتار پرخطر دیگر، تزریق مشترک مواد مخدر با استفاده از سرنگ یا وسایل مشترک است که خطر انتقال بیماری‌های عفونی مانند HIV، هپاتیت B و هپاتیت C را به‌شدت افزایش می‌دهد. همچنین مصرف مواد در محیط‌های ناشناس، رانندگی یا کار با تجهیزات صنعتی پس از مصرف، و استفاده از مواد با منشأ نامعلوم از دیگر رفتارهایی هستند که می‌توانند پیامدهای جبران‌ناپذیری به دنبال داشته باشند.

در صورت مشاهده فردی که احتمال مسمومیت با مواد مخدر دارد، حفظ آرامش، تماس فوری با اورژانس، باز نگه داشتن راه هوایی، قرار دادن بیمار بیهوش در وضعیت بهبودی (به پهلو) و خودداری از خوراندن مایعات یا وادار کردن فرد به استفراغ، از اقدامات اولیه و حیاتی محسوب می‌شود. هرگونه تأخیر در انتقال بیمار به مرکز درمانی می‌تواند شانس نجات را کاهش دهد.

پیشگیری، مهم‌ترین راهکار مقابله با این معضل است. افزایش آگاهی عمومی، آموزش خانواده‌ها، شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر، حمایت‌های روان‌شناختی، درمان به‌موقع اختلالات مصرف مواد و تقویت مهارت «نه گفتن» در نوجوانان و جوانان، نقش مؤثری در کاهش آسیب‌های ناشی از مواد مخدر دارد.

در نهایت باید تأکید کرد که اعتیاد یک بیماری قابل درمان است، اما مسمومیت با مواد مخدر یک اورژانس پزشکی است و نیازمند اقدام سریع و تخصصی است. شناخت علائم هشداردهنده و پرهیز از رفتارهای پرخطر می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد و از بروز بسیاری از آسیب‌های جسمی، روانی و اجتماعی پیشگیری کند.

 

نویسنده: دکتر هوشنگ بهاری _ پزشک عمومی